پدیده ی زمین لغزش

این پدیده ناشی از عملکرد نیروی ثقل زمین بر روی توده ای از مصالح است که بسته به شدت آن می تواند بر روی سازه های مهندسی نظیر سدها ، راه ها ، تونل ها و یا حتی نابودی و از بین رفتن زمین های کشاورزی و مناطق مسکونی تأثیر گذار باشد. سرزمین ما ایران، با توجه به شرایط زمین شناسی و آب و هوایی از جمله کشورهایی است که شاهد وقوع زمین لغزش های بسیاری می باشد. در حال حاضر سالیانه چندین زمین لغزش بر اثر عوامل گوناگون در نقاط مختلف کشور به وجود می آید و مناطق مسکونی، راه ها و تأسیسات بسیاری را مورد تهدید قرار می دهد.

 این پدیده از بلایای طبیعی محسوب می شود به عنوان مثال در کشور ما بر اثر این پدیده در سال 1374 روستای آبکار در استان چهارمحال و بختیاری به همراه 50 نفر ساکنین آن در زیر زمین مدفون گردید.

این پدیده می تواند به اشکال زیر اتفاق بیفتد :

1- خزش 2- ریزش 3- لغزش 4- جریان

خزش

خزش حرکت پیوسته و به صورت نامحسوس آهسته و رو به پایین خاک و سنگ بر روی سطح دامنه های شیب دار است. خزش توسط نیروی وزن مواد و نیروی آب نشتی ایجاد می شود. این پدیده مقدمه ای برای ایجاد و توسعه لغزش می باشد.خزش از ویژگی های مصالح چسبنده و توده های سنگی نرم در دامنه های پرشیب می باشد. از نشانه های خزش می توان به برجستگی های موازی سطح دامنه ، جابجا شدن راهها ، خم شدن تنه درختان و تیرها و دکل های برق اشاره نمود.

ریزش

به جدا شدن مواد از دیواره دامنه و ریختن آنها به پای دامنه به صورت غلتیدن ، جهیدن یا سقوط کردن ریزش اطلاق می شود. ریزش بیشتر در دامنه های با شیب قائم و یا نسبتاً قائم اتفاق می افتد. جنس مواد ریزشی ممکن است از سنگ و یا خاک بوده و اندازه آنها متفاوت باشد. سرعت ریزش بسته به شیب دامنه و اندازه و جنس ذرات ممکن است زیاد و یا نسبتاً زیاد باشد.

لغزش

 عبارت است از حرکت و جابجایی بخشی از مواد دامنه در امتداد یک سطح گسیخگی مشخص که به طور طبیعی و تحت تأثیر عوامل مختلفی بخصوص نیروی ثقل زمین در دامنه های شیبدار اتفاق می افتد.سطح لغزش ممکن است در امتداد سطوح لایه بندی و سطوح درزه ها در سنگ باشد.

جریان

عبارت است از جریان یافتن بخشی از دامنه که مواد آن دارای خاصیت پلاستیسیته بالا بوده و تشکیل سیالی غلیظ و روان را می دهد.

علایم هشدار دهنده ی زمین لغزش

·         درها و پنجره ها برای اولین بار، گیر می کنند.

·         ترک های جدیدی بر روی پوشش داخلی دیوارها، بام، دیوارهای خارجی یا پی ها ظاهر می شود.

·         دیوارهای خارجی و پیاده رو کنار آنها شروع به دور شدن از ساختمان می کنند.

·         ترک ها و شکاف هایی که به آرامی توسعه پیدا می کنند، بر روی زمین یا روی مناطق سنگفرش شده ظاهر می شوند.

·         لوله های زیرزمینی می شکنند.

·         بالا آمدگی و تورم زمین، در پای سطوح شیب دار ظاهر می شود.

·         حصارها، دیوارهای حایل، دکل ها و درخت ها کج یا جابجا می شوند.

·         غرشی ضعیف می شنوید که با نزدیک شدن زمین لغزش افزایش می یابد.

·         شروع جابجایی و حرکت زمین را به یک سمت، احساس خواهید کرد.

راههاي پيشگيري و كنترل زمين لغزش

·         ايجاد گشتاور تعادلي توسط برداشت مواد اضافي روي راس زمين لغزش در مناطق خاكبرداري شده

·         انجام زهكشي مناسب منطقه و تخليه آبهاي زير زميني

·         ايجاد لايه ها ي نفوذ ناپذير در سطح

·         ايجاد پايه هاي تقويتي

استفاده از پيچ مهار سنگها (راک بولت) در سنگ بستر

بتن پلاستيک و دیوار آببند سدها

قريب به بيش از 60 سال است که از اختلاط خاک و بنتونيت (روش SB ) جهت ساخت ديوارآب بند استفاده مي گردد و بيش از 3 دهه است که روش اختلاط سيمان و بنتونيت  نيز بطور گسترده در کشورهاي مختلف از جمله اروپا،آمريکاي شمالي و ژاپن متداول گشته است.

البته بعلت گران بودن سيمان و بنتونيت و وفور نسبي مصالح دانه اي در اغلب ساختگاهها و نيز نقش مهم مصالح دانه اي در بالا بردن مقاومت و دوام بتن پلاستيک غالباً از اختلاط سيمان ،بنتونيت و مصالح دانه اي (روش CSB ) استفاده  مي گردد.